Tại sao chúng ta lại quên? – Phương pháp nhớ lâu ?

Trứng rán cần mỡ, bắp cần bơ

Thay vì ăn đi ăn lại món ăn nhạt nhẽo như vậy, các bạn có thể tìm cho mình một công thức nấu ăn khác đậm đà gia vị hơn như cách tạo drama của một cái mương nào đấy mình không tiện nói tên.

Nhưng có phải ít nhất một lần các bạn đi siêu thị về tới nhà và quên mất một thứ nào đó cần mua, lại phải lết xác ra siêu thị tốn thêm tiền gửi xe để loot thêm món cuối cùng còn thiếu. Đây làm một số mẹo có thể giúp trí nhớ của bạn thêm phần mặn mà như kim chi Hàn Quốc.

Thắp lên một nén nhạc để chill:bit.ly/ChillwithMe

Đầu tiên mình sẽ tìm hiểu tại sao chúng ta lại “fail to remember”.

Quên một thứ gì đó là một biểu hiện bình thường trong cuộc sống hằng ngày. Bạn có thể quên một thứ gì đó trong danh sách cần mua, quên mất mình phải làm việc này trong ngày, quên mất phải tắm chó, tuy nhiên đãng trí đôi khi không chỉ đơn giản như vậy và cũng có những việc quan trọng bạn không cho phép mình quên nhưng vẫn quên như: thằng Đạt còn thiếu bạn 100k, để quên cái quần bên nhà con Trang, quên mất chìa khoá xe trong nhà, quên mất chìa khoá nhà trong xe…

Việc quên mất chìa khoá xe để đâu trong nhà dường như là thông tin vị trí của chiếc chìa khoá đã biến mất trong bộ nhớ của bạn, nhưng thật ra không phải vậy.

Quên thường liên quan đến một thất bại trong việc truy xuất bộ nhớ. Mặc dù thông tin nằm ở đâu đó trong bộ nhớ dài hạn của bạn, nhưng bạn không thể thực sự truy xuất nó.”

Có thể hiểu một cách đơn giản hơn là bạn quên mất đường từ quận 7 qua quận Bình Thạnh nhưng thật ra bạn đã đi trên con đường đó một hoặc nhiều lần rồi.

1. Why?

  • The Interference Theory – Thuyết giao thoa [1], cũng còn có thể gọi là gây nhiễu.

Theo lý thuyết giao thoa, quên là kết quả của những ký ức khác nhau can thiệp lẫn nhau. Càng nhiều hai hoặc nhiều sự kiện tương tự với nhau, càng có nhiều khả năng xảy ra nhiễu.

Ví dụ, à không thực thế thì, trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, bạn thi cuối kỳ và tổng điểm của bạn được 3.8 (4.0 là qua môn) vì các mốc thời gianthông tin đi kèm gây nhiễu lẫn nhau khiến các bạn khó nhớ được chính xác mốc thời gian nào đi với sự kiện gì. Tuy nhiên, may mắn là có những sự kiện đặc biệt lại khó quên, như việc bị cắm sừng.

Tính mới lạ là một yếu tố đóng vai trò tại sao một số thứ được ghi nhớ trong khi những thứ khác bị lãng quên. Bạn có xu hướng nhớ ngày đầu tiên nhập học ở đại học hơn là những ngày sau đó. Việc nhớ các chi tiết về cuộc hẹn đầu tiên với crush có thể dễ dàng hơn nếu bạn ngửi thấy mùi hương giống như crush của bạn trong ngày đầu tiên đó. Dấu hiệu truy xuất (nước hoa) đã có mặt khi bộ nhớ đó được tạo ra, do đó ngửi thấy nó một lần nữa có thể kích hoạt việc truy hồi lại những ký ức đó.

Có thể giảm thiểu gây nhiễu bằng cách truy hồi nhiều lần thông tin này trong bộ nhớ, cho đến khi việc truy hồi thông tin không còn gặp khó khăn. Giống như con đường các bạn đi từ quận 3 qua quận 7 nếu được đi nhiều lần khả năng bị lạc sẽ giảm xuống, mỗi lần truy xuất thông tin, vệt chi tiết sẽ rõ rệt hơn.

  • The Retrieval Failure Theory – Thuyết thất bại truy hồi

Bạn có thể nhận biết được đâu là mặt sau, đâu là mặt trước của đồng xu, nhưng để vẽ chính xác lại chi tiết thì bạn lại không thể, việc này là do bạn không thật sự tập trung vào từng chi tiết của đồng xu nên tìm kiếm lại thông tin chính xác trong bộ nhớ là một điều khó khăn, không đủ vệt chi tiết dẫn đến chỗ chính xác mà thông tin tồn tại trong bộ nhớ.

Bộ nhớ của một sự kiện như vậy dường như được lưu trữ đầu tiên ở vùng hải mã, nhưng bộ lưu trữ này là tạm thời. Phần lớn việc lưu trữ lâu dài của bộ nhớ dường như diễn ra ở vỏ não trước [2] (ở đây tác giả chỉ bảo là dường như do còn chưa có minh chứng rõ rệt, hoặc mình chưa tìm được thông tin chính xác). Để có cái nhìn tổng quan hơn về việc lãng quên, bây giờ mình sẽ đi sơ qua về bộ phận đảm nhiệm việc này trong não, Hippocampus – Hồi hải mã.

Hồi hải mã giúp hooman chúng ta xử lý và truy hồi 2 loại ký ức, declarative memoriesspatial relationships memories.

  1. Declarative memories là ký ức liên quan đến sự vật hoặc sự kiện gì đó được tạo mới trong cuộc sống, ví dụ như con gấu bông trong ngày crush từ chối bạn.
  2. Spatial relationships memories [3] liên quan đến bộ nhớ không gian là một dạng bộ nhớ chịu trách nhiệm ghi lại thông tin về môi trường và định hướng không gian của một người. Bộ nhớ không gian được truy hồi dựa trên cấu trúc phân cấp – Hierarchy [4]. Đơn giản cho dễ hiểu giống như bạn có thể định hướng được con đường từ nhà mình đến nhà crush.

Hồi hải mã cũng có chức năng mã hoá không gian cảm xúc từ Hạch hạnh nhân – Amygdala [5]. Đây là một phần lý do tại sao trở lại một địa điểm nơi xảy ra một sự kiện tình cảm có thể gợi lên cảm xúc đó, ví dụ như quán cơm đã từng đi ăn với bồ, bản nhạc cả 2 cùng nghe chung, người đi một nửa hồn tôi mất, một nửa hồn kia bỗng dại khờ.

Phác hoạ đường đi của ký ức từ đầu đến cuối:

Giai đoạn hình thành ký ức:

1. Bồ đá => 2. Hippocampus tiếp nhận thông tin là bạn đã bị bồ đá trong địa điểm, không gian xung quanh và lưu trữ tạm thời ở đây, Amygdala tiếp nhận cảm xúc bị bồ đá. => 3. Do hình ảnh và cảm xúc bị bồ đá khá thốn và sâu đậm nên thông tin được truyền đến vỏ não trước trở thành ký ức dài hạn, cộng thêm việc bạn cực kì tập trung trong lúc bị bồ đá, mọi thứ xung quanh trở nên tạm bợ nên việc quên đi dường như là không thể. Lúc này trong vỏ não trước hình thành một chỗ chứa thông tin mới có thể hiểu như một vùng nhớ trong máy tính như folder có tên “bồ đá”.

Giai đoạn dằn vặt, cay cú: 1. Bạn vô tình có một chuyến đi đến Daegu, bạn đang ăn bánh mì thì chợt nhận ra khung cảnh xung quanh có gì đó quen thuộc => 2. Amygdala kích thích cảm xúc và Hippocampus nhận ra có một đường truyền mạnh mẽ đến folder “bồ đá” => 3. Hippocampus truy xuất những ký ức bên trong thư mục “bồ đá” và sau đó…

Đấy là một số thứ cơ bản để hình dung về ký ức hay trí nhớ có hình dáng như thế nào, bây giờ là một số cách để có thể nhớ lâu hơn khi cần thiết.

2. Phương pháp nhớ lâu

2.1 ĐIỀU KIỆN LÝ TƯỞNG.

  1. Việc ghi nhớ thông tin nào đó thường đi kèm với yếu tố môi trường xung quanh. Để có thể nhớ được thông tin một cách tốt nhất, môi trường xung quanh phải thật lý tưởng đối với cá nhân của từng người, ví dụ có người thích yên tĩnh, có người thích có một chút nhạc nhẹ, có người thích quán cà phê.
  2. Tránh xa các yếu tố gây nhiễu như facebook và bồ. Tránh xa mọi lo lắng, xáo trộn trong cuộc sống và hoàn toàn tập trung trong việc ghi nhớ. Tâm phải tịnh, không nên học trong lúc đang cọc hay có một điều gì đó đang chờ phía trước như cuộc hẹn đi chơi. Tâm tịnh ở đây là yên lặng trong tâm chứ không phải môi trường xung quanh, có người tâm tịnh khi xung quanh yên tĩnh, có người tâm lại tịnh ở quán cà phê (chill chứ không phải quán mở nhạc vinahouse), tuyệt đối không học bài ở bar.
  3. Khi làm việc gì thì chỉ nên tập trung vào một thứ duy nhất, học ra học, chơi ra chơi, bar ra bar, đừng cầm sách vào bar hay đang ngồi nói chuyện với bạn bè.
  4. Bụng không đói, ăn một chút gì đó trước khi học, để bụng đói sẽ rất dễ mất tập trung.
  5. Uống sách trước khi đọc cà phê.
  6. Nghỉ giải lao trong lúc học, đừng cố nhồi nhét, học cho đến khi đầu óc bắt đầu miên man thì nghỉ giải lao chứ không phải mình định học 10p rồi giải lao 5p, việc định trước khi nào mình giải lao sẽ khiến bạn tập trung vào việc khi nào mình được giải lao.
  7. Tin là vào việc mình đang làm.

2.2 CÁC LOẠI THÔNG TIN KHÁC NHAU VÀ CÁCH GHI NHỚ

Trước tiên để nhớ bất kỳ điều gì chắc chắc là mình phải hiểu nó đã, ví dụ như hiểu là mình đang bị đá. Tưởng tượng chính là chìa khoá cho mọi sự việc, điển hình như nếu không có trí tưởng tượng, sẽ không có bản Endgame hoành tráng như thế này: bit.ly/EndgameVFX

1. Một lượng thông tin đủ lớn:

Lọc ra những từ chủ đạo, rồi biến những từ chủ đạo đó thành một câu chuyện càng ấn tượng càng tốt.Ví dụ như có một đoạn văn về sự sụp đổ của Bức tường Berlin:Vào ngày 9/11/1989, phát ngôn viên đảng cầm quyền của Đông Berlin thông báo về sự thay đổi trong chính sách du lịch. Người này nói rằng ngay từ đêm hôm đó, các công dân GDR được tự do vượt qua ranh giới. Người Đông Berlin và Tây Berlin đổ về phía bức tường, uống bia và sâm panh, hô to “Tor auf!” (Mở cửa đi!). Vào nửa đêm, họ tràn qua những trạm kiểm soát. – Wikipedia

Việc tiếp theo nó là liên kết những từ chủ đạo thành một câu chuyện xàm nhất có thể để gây ấn tượng mạnh nhất có thể:

Hôm đó, nguyên xóm bị cháy lớn, chín chiếc xe cứu hoả trong đó có mười một người vừa tới, bà tám với cô chín hô hào nguyên xóm chạy ra khỏi nhà, chú Đảng cầm cô Quyền vừa bế thằng Đông chạy ra cùng với con mèo Bơ Lin, nghe nói hôm trước định đi du lịch mà sao lại thay đổi ý định. G-DRagon ở đâu tự nhiên vượt ranh giới lại hóng chuyện, mấy ông bợm nhậu ở phía đông tây đám cháy tay ôm chai bia, người thì sâm panh hú to mở cửa kêu cứu. Đến nửa đêm thì đám cháy được kiểm soát.Một câu chuyện càng ấn tượng và liên kết chặt chẽ giữa các từ chủ đạo thì khả năng ghi nhớ và thời gian ghi nhớ càng lớn. Với cách này phải luyện tập đế có thể trở thành bản năng, lúc đầu sẽ hơi mất thời gian trong việc sắp xếp và tưởng tượng.

2. Nhớ một đoạn ký tự vô nghĩa, hoặc ngược lại: 119OL2MbTdUSA

Ngày 11/9, nhóm khủng bố hồi giáo do Osama bin Laden thành lập cho 2 máy bay đâm vào toà tháp đôi ở Mỹ.

Gõ đại một cái password dài 16 ký tự nào đó và biến nó thành một câu chuyện khó quên, bạn sẽ có một đoạn password hoặc pass WiFi khó bị brute force.

3. Học từ vựng với tiếng bồi.

Phương pháp này thì chắc ai cũng biết rồi, quan trọng là hãy luyện tập với đúng người đúng hoàn cảnh, không nên đi đâu cũng bồi tiếng anh vì không phải ai cũng thích nghe tiếng anh bồi.

4. Liên tưởng từ mới với những kiến thức có sẵn trong đầu.

Ví dụ có từ mới Hevrutah, một phương pháp học của người Do Thái với đối tác, mỗi người thay phiên nhau đọc một văn bản lớn sau đó bắt đầu thảo luận.Hình ảnh này làm mình liên tưởng đến phần correct answer của Hermione và Ron vì kết thúc âm của từ Hevrutah gần giống với Wingardium Leviosa.bit.ly/WinLeviosa – “It’s Leviosa, not Leviosah.”

5. Liên tưởng con số với những hình ảnh thay vì nhớ những con số khô khan.

Ví dụ về số điện thoại, bạn có thể sử dụng phương pháp Chunking [6], tách nhỏ số điện thoại ra thành những cụm dễ hơn rồi tưởng tượng ra một câu chuyện liên quan đến con số đó theo từng cụm để nhớ. Hay một danh sách mua sắm có thể được chia thành các nhóm nhỏ hơn dựa trên việc các mặt hàng trong danh sách là rau, trái cây, sữa hoặc ngũ cốc.

Ví dụ 9901477 có thể tách ra thành 990-1477. Từ cụm 990 mình có thể liên tưởng đến bài 18 nút, hoặc 99 người đang đào một cái mương nào đó và thấy toàn là rác. Càng get high bao nhiêu, càng ấn tượng bấy nhiêu.

3. Kết luận

Bây giờ bạn hãy thử luyện tập việc nhớ danh sách 15 gợi ý và phương pháp của người Do Thái về trí nhớ (trích trong Trí Tuệ Do Thái – Eran Katz)

  1. Phải có niềm tin vào trí nhớ của mình và dựa vào trí nhớ đó
  2. Hãy viết rõ ràng, dễ đọc bằng mực đen trên nền trắng
  3. Hãy học cùng một Hevrutah, nói to trong khi học và nói có ngữ điệu
  4. Hãy học trong lúc tản bộ hoặc đung đưa người, và học trong tâm trạng vui vẻ
  5. Hãy học ở một nơi cho bạn nguồn cảm hứng, trái tim bạn phải muốn có mặt ở đó
  6. Hãy tránh xa những điều phiền toái, chúng chỉ làm phân tán sự chú ý của bạn mà thôi
  7. Hãy áp dụng những phương pháp làm tăng khả năng tập trung: một lời cầu nguyện, một bài hát hay bất cứ điều gì cho bạn động cơ học tập
  8. Hãy bắt đầu bằng một thứ gì đó dễ thôi nhưng phải thú vị
  9. Thà học hai tiếng trong khi năng lượng dồi dào còn hơn năm tiếng mà cơ thể mệt mỏi
  10. Khi học, hãy lướt cùng với con sóng của tài liệu học tập. Khi năng lượng đã cạn, hãy nghỉ ngơi giải lao và để cho đầu óc thảnh thơi hoàn toàn.
  11. Hãy tóm tắt những khái niệm, ý chính bằng những từ chủ đạo có thể giúp khởi động trí nhớ của bạn sau này.
  12. Hãy tạo ra một chuỗi các từ chủ đạo bằng một câu chuyện liên tưởng
  13. Hãy sắp xếp các thông tin một cách logic theo nhóm, thứ tự thời gian ,…
  14. Hãy sử dụng những từ viết tắt, những biểu tượng đối lập và biểu tượng song song
  15. Luôn luôn nhắc lại và ôn tập thường xuyên.

Hãy tưởng tượng ra một câu chuyện liên kết những thứ trên, ví dụ ta có 12 nhân vật trong truyện thần đồng đất việt là ta đã có được 12 điều, 12 câu chuyện liên kết. Như số 1, “Phải có niềm tin vào trí nhớ của mình và dựa vào trí nhớ đó”, nó làm mình liên tưởng đến tập truyện tranh “trí nhớ siêu phàm” của trạng Tý: “Tý rất tin vào trí nhớ của mình và dựa vào trí nhớ đó đòi lại được số nợ cho nhà Dần béo”. Tương tự, hãy tạo riêng cho mình một vũ trụ liên tưởng để trở nên có vẻ như là nhớ dai hơn, nhưng thật ra là bạn chẳng phải nhớ gì cả.

Điều cuối cùng là hãy chia sẻ những thứ mà bạn biết được, nó sẽ giúp các bạn rèn luyện khả năng trình bày giải thích vấn đề, lập luận, và nếu có lỗi gì sai sót, những người tích cực sẽ giúp bạn chỉnh sửa lại những thứ mà mình đã hiểu sai, giúp mình hiểu hơn về vấn đề đó, và một khi hiểu được thì nó sẽ trở thành kiến thức khó quên in sâu trong tâm trí bạn.Nếu bài viết này có gì sai sót, rất mong mọi người chỉnh sửa lại, vì đây là truyện ngắn được lọc qua lăng kính cá nhân nên nó có thể bị hiểu sai hướng, cám ơn mọi người!!

Tài liệu tham khảo:

  1. en.wikipedia.org/wiki/Interference_theory
  2. en.wikipedia.org/wiki/Hippocampus#cite_note-56
  3. en.wikipedia.org/wiki/Spatial_memory
  4. en.wikipedia.org/wiki/Hierarchy
  5. vi.wikipedia.org/wiki/Hạch_hạnh_nhân
  6. verywellmind.com/chunking-how-can-this-technique-improve-your-memory-2794969
  7. verywellmind.com/forgetting-about-psychology-2795034
  8. verywellmind.com/what-is-long-term-memory-2795347
  9. medicalnewstoday.com/articles/313295
  10. Tôi Tài Giỏi, Bạn Cũng Thế – Adam Khoo
  11. Trí Tuệ Do Thái – Eran Katz

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s